Η αίθουσα τέχνης «εκφραση-γιαννα γραμματοπουλου» φιλοξενεί την τελευταία ατομική έκθεση ζωγραφικής του Θανάση Μακρή, με τίτλο “Τοπίο: Η κυριαρχία του προσωρινού;”. Ο ζωγράφος μίλησε στην κάμερα του Culturenow για το θέμα “τοπίο” που τον απασχολεί εδώ και πολλά χρόνια, τα προσωπικά του βιώματα που “αποτυπώνονται” στα ζωγραφικά του έργα, καθώς και για το τί σημαίνει τοπίο σήμερα. Όπως μας λέει και ο ίδιος: “Το τοπίο είναι ένα ρέον, πυκνό υλικό που προκαλεί τον παρατηρητή να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα”.

Η αίθουσα τέχνης «έ κ φ ρ α σ η – γιαννα γραμματοπουλου» εγκαινιάζει την Τρίτη 13 Φεβρουαρίου την ατομική έκθεση ζωγραφικής του Θανάση Μακρή με τίτλο Τοπίο – Ένα ανερμήνευτο σύμπαν. Ο Θανάσης Μακρής παρουσιάζει μια σειρά από τοπία, η οποία αποτελεί ουσιαστικά τη συνέχεια της έκθεσης «Τοπίο: Η κυριαρχία του προσωρινού;» που παρουσιάστηκε το 2016 στην αίθουσα τέχνης έ κ φ ρ α σ η – γιαννα γραμματοπουλου.

Η Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης, Μαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα παρατηρεί μεταξύ άλλων για τη δουλειά του Μακρή: «Στα τοπία του ζωγράφου μια λανθάνουσα ενέργεια διατρέχει ολόκληρη την επιφάνεια του καμβά, μεταδίδοντας την αίσθηση μιας δυναμικής φύσης, μιας natura naturans, μιας φύσης καθόλου στατικής, που μοιάζει να δημιουργείται μέσα από τη δυναμική χειρονομία του καλλιτέχνη. Ο Θανάσης Μακρής αγαπά τα έντονα χρώματα, ιδιαίτερα τα θερμά, που ταιριάζουν στην εμπύρετη φύση της ζωγραφικής του. Όπως συμβαίνει πάντα στον εξπρεσιονισμό, τα χρώματα δεν είναι φυσιοκρατικά. Τα έντονα ψυχικά βιώματα, τα ισχυρά συναισθήματα, οι συγκινήσεις περνούν από το δικό τους «βαφείο» τα χρώματα που ερεθίζουν το βλέμμα πριν αφήσουν το ίχνος τους στον καμβά.» Ο ίδιος ο καλλιτέχνης παρατηρεί για το έργο του: «Πολλή συζήτηση γίνεται για τις ιδιαιτερότητες ελληνικού φωτός και για το πώς αυτό «ραντίζει» τα φαινόμενα στην επικράτειά του. Όμως στη ζωγραφική αυτό δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια ενδιαφέρουσα προϋπόθεση.

Οι Έλληνες μοντερνιστές τοπιογράφοι μας το τόνισαν ξεκάθαρα αυτό εδώ και αρκετό καιρό, χωρίς δυστυχώς να υπάρχει η ανάλογη συνέχεια. Είναι αναπόφευκτος ένας διάλογος με αυτά που μας περιβάλλουν αλλά η έννοια τοπίο καταλήγει για μένα να είναι ένα πεδίο δράσης χωρίς σύνορα. Τα σύνορα τα χαράζει ο καθένας εσωτερικά.»

Ο Θανάσης Μακρής αγαπά τα έντονα χρώματα, τα θερμά, που ταιριάζουν στη φύση της ζωγραφικής του. Όπως συμβαίνει στον εξπρεσιονισμό, τα χρώματα εκφράζουν έντονα ψυχικά βιώματα και ισχυρά συναισθήματα. Ο ζωγράφος μιλά και για τη νέα του έκθεση στη γκαλερί Σκουφά τον Φεβρουάριο.

Το Βαθύ ξάνοιγμα του Μακρή, με την καθαρότητα και την ακρίβεια της πνοής της φύσης, ορίζει την πρόταση ενός ζωγράφου, που στερεώνει, με το δικό του ιδίωμα, μια έκφραση που Βαθαίνει στις ελληνικές αισθήσεις, όχι με την έννοια της φυσιολατρίας, αλλά με την αναμέτρηση με την λάμψη του ήλιου. Η ευαισθησία και η άδηλη ευγένεια του μας οδηγούν, με τον πιο δηλωτικό τρόπο, στην ομορφιά των τοπίων του, στο θαύμα της ζωής, θαρρείς σαν να ενστερνίζεται το στοχασμό του Σπύρου Παπαλουκά: «Η φύση είναι το θαύμα του θεού, η τέχνη το θαύμα του ανθρώπου».

Ο Μακρής, με τα τοπία του και τη μεσογειακή τους αίσθηση, ζει τη δική του ελευθερία απέναντι στο φως και το ατέρμονο αστραφτοβόλημα, θαρρείς σαν να επιθυμεί να μας οδηγήσει στην πολυπόθητη ευφροσύνη της φύσης, πέρα από την αντάρα της θάλασσας και τους θυελλώδεις ανέμους. Όλα τα πρόσφατα έργα του μας φέρνουν πλησιέστερα στη μαγεία και τα μυστικά μηνύματα, με το νόημα και το βάρος της ελληνικής φύσης αποπνέοντας δέος και σεβασμό.

Τάκης Μαυρωτάς
Διευθυντής Εικαστικού Προγράμματος Ίδρυμα Β. & Μ. θεοχαράκη

Ανάμεσα στους μαθητές μου, ξεχώριζα πάντα τον Θανάση Μακρή. Και όχι μόνο γιατί ήταν ένας ταλαντούχος και φέρελπις ζωγράφος, που επιβεβαίωσε άλλωστε τις προσδοκίες των δασκάλων του. Αλλά και για ένα καθαρά αισθητικό και συναισθηματικό λόγο: γιατί το σγουρόμαλλο κεφάλι του, το μελαχρινό του πρόσωπο με τα μαύρα λαμπερά μάτια και τα έντονα χαρακτηριστικά μου θύμιζαν ακαταμάχητα μορφές του Φαγιούμ, μιας τέχνης που λατρεύω. Ακόμη και τώρα έχω την ίδια εντύπωση όταν τον βλέπω.

Ο Θανάσης Μακρής είχε βρει από πολύ νωρίς το γενετικό αποτύπωμα της τέχνης του. Ήταν ένας εξπρεσιονιστής. Προσοχή όμως, ένας ήπιος εξπρεσιονιστής, ένας εξπρεσιονιστής της Μεσογείου, γιατί «η Μεσόγειος απορροφά τις εντάσεις», όπως έλεγε ένας αγαπημένος δάσκαλος. Ο εξπρεσιονισμός του δεν είναι επιθετικός, δεν περιέχει δηλητήριο. Πολύ εύστοχα έχουν συνδέσει την τέχνη του με τον μεγάλο Νίκο Λύτρα. Αγαπούν και οι δυο την παχύρευστη πινελιά και τη μεγάλη δομική χειρονομία. Σχεδιάζουν με το πινέλο, έμφορτο από χρώμα. Η τροχιά του πινέλου τους έχει ακρίβεια, σιγουριά και οικονομία, γιατί είναι μεγάλοι σχεδιαστές και οι δυο, «δάσκαλος» και μαθητής.

Πορτραίτα, γυμνά και τοπία είναι τα θέματα που κυριαρχούν στην πλούσια συγκομιδή της δημιουργίας του Μακρή. Οι μορφές του στα πορτραίτα και στα γυμνά μοιάζουν να αναδύονται από μια γέεννα, από μια ζύμωση, από μια συμπύκνωση της παχύρρευστης χρωστικής ύλης. Ο χώρος γύρω από της μορφές μαρτυρεί τη διαδικασία από όπου αναδύθηκαν. Έτσι χώρος και μορφή συνδέονται με μια αλληλογενετική οργανική σχέση. Σχεδιασμένες αδρά, με φαρδιά πινέλα και έντονα παστώματα, οι μορφές επιβάλλονται με έμφαση στη ζωγραφική επιφάνεια, εντύπωση που επιτείνει η χρήση του μαύρου χρώματος στα περιγράμματα και στις σκιές. Στα τοπία του ζωγράφου μια λανθάνουσα ενέργεια διατρέχει ολόκληρη την επιφάνεια του καμβά, μεταδίδοντας την αίσθηση μιας δυναμικής φύσης, μιας natura naturans, μιας φύσης καθόλου στατικής, που μοιάζει να δημιουργείται μέσα από τη δυναμική χειρονομία του καλλιτέχνη.

Ο Θανάσης Μακρής αγαπά τα έντονα χρώματα, ιδιαίτερα τα θερμά, που ταιριάζουν στην εμπύρετη φύση της ζωγραφικής του. Όπως συμβαίνει πάντα στον εξπρεσιονισμό, τα χρώματα δεν είναι φυσιοκρατικά. Τα έντονα ψυχικά βιώματα, τα ισχυρά συναισθήματα, οι συγκινήσεις περνούν από το δικό τους «βαφείο» τα χρώματα που ερεθίζουν το βλέμμα πριν αφήσουν το ίχνος τους στον καμβά. Το διατύπωσε πολύ όμορφα ο αείμνηστος δάσκαλός μου Παντελής Πρεβελάκης σε ένα δίστιχο από τον «Νέο Ερωτόκριτο»

Στα τσίνορά μου κρέμονται δυο δάκρυα ματωμένα
Κι’ όλα του κόσμου τα θωρώ θολά και φλογισμένα

Μαρίνα Λαμπράκη Πλάκα
Διευθύντρια Εθνικής Πινακοθήκης